Không Thể Giết Chết Một Ý Tưởng – Dù Nó Sinh Ra Trong Một Cái Lỗ Đít

"các ông có thể giết một trăm người, một triệu người, nhưng các ông không thể giết chết một ý tưởng. karl marx là một thằng lỗ đít đã viết một cuốn sách củ lồn trong một túp lều tại khu ổ chuột ngay tại london, thành trì của chủ nghĩa tư bản. không thể giết chết ý tưởng của thằng lỗ đít ấy mà chỉ có thể ngăn ngừa..." [1]

thực tế, là chẳng thể làm gì, dù chỉ ngăn ngừa, một ý tưởng nếu ý tưởng ấy đủ hấp dẫn.

niềm tin chỉ đích thực khi niềm tin ấy được trao cho thứ gì đó không thể kiểm chứng. sự hợp lí luôn thay đổi còn sự phi lí thì không. tin vào cái phi lí là niềm tin đích thực. "tôi tin chúa bởi chúa không tồn tại", "tôi tin vì nó vô lý", và "phúc cho ai không thấy mà tin [2]. kẻ thù đáng sợ nhất là kẻ thù vô hình. nỗi bất an lớn nhất là nỗi bất an vô cớ. ta chỉ thật sự hoang mang khi ta không biết tại sao ta hoang mang. tư tưởng trường tồn nhất là những tư tưởng tư biện. chính sự tư biện khiến tư tưởng hấp dẫn và đáng kể.

thế giới vật chất hữu hạn còn thế giới tinh thần vô biên, đó là lí do cho sự suy tư. ta có thể suy tư về bãi cứt trong một giây nhưng ta lại không thể suy tư về thượng đế trong một đời. thế nhưng nghịch lý này không làm bãi cứt kém hấp dẫn mà ngược lại, thượng đế làm ta bực mình. 

kẻ thù của cộng sản là tư bản. kẻ thù của đế quốc là khủng bố. tư bản làm nên các đế quốc còn cộng sản làm nên các phong trào khủng bố. tư bản/đế quốc mang lại sự thịnh vượng cho thiểu số còn cộng sản/khủng bố mang lại sự hoan lạc cho đám đông.

tinh thần đế quốc có lí còn  tư tưởng khủng bố có lẽ. tranh luận giữa lí và lẽ sẽ mãi giằng co trong bể phốt. đằng sau thượng đế luôn thấp thoáng bóng hình bãi cứt hệt như đằng sau một liền ông luôn thấp thoáng bóng dáng một liền bà. đó là thế lưỡng nan của tư biện là thói đỏng đảnh của kẻ "không gieo xúc xắc" [3]. sự uyên áo của lí là rốt cuộc lý sẽ bốc mùi phân còn sự ảo diệu của lẽ là rốt cuộc lẽ nào cũng um mùi cứt

cuối cùng, câu hỏi lớn nhất, cần ta trả lời nhất, là tại sao ta dùng mắt để nhìn bảng tin (newsfeed) phây búc nhưng tương tác nào khiến lỗ đít ta ngứa ngáy?

bởi vì bãi cứt thì hấp dẫn thượng đế thì bực mình còn mõm vuông ta ngày càng lồng làn yêu nước.

----

symposyum - một bức trong bộ sưu tập của linh

27/08/2025