Gã đa đoan

"để vòng tay ôm lấy dung nhan

buông lên hơi thở qua cơn chiều tàn

tìm lời ru cho giấc em ngoan

bằng lời tình cho kiếp đa đoan..."

tôi không phải fan của nhạc việt, thậm chí tôi nghe nhạc việt mới chỉ gần đây. chục năm trước tôi còn không biết tuấn ngọc là ai, bản hit "riêng một góc trời" có giai điệu thế nào. nhưng dù không nghe thì - cũng như hầu hết mọi người - tôi cũng biết tới vài cái tên hàng khủng như phạm duy, phạm tuyên, trịnh công sơn, nguyễn văn thương...vv.

có vẻ như từ công phụng không thuộc hàng khủng nên tôi biết tới ổng không thông qua âm nhạc mà qua ngả... hồi giáo. đọc thánh thư quran và được biết người dịch kinh quran từ tiếng arab qua tiếng việt là em trai [*] từ công phụng nên tò mò tìm nghe từ công phụng, để rồi từ đó  biết từ công phụng không phải "dạng vừa". thậm chí có thể xem ông là một trái núi, lừng lững trong nền tân nhạc việt

đoạn ca từ bên trên hay, nhưng tôi trích nó không phải vì hay, mà bởi vì từ "đa đoan".

"đa đoan" trong hán ngữ đơn giản chỉ là nhiều việc, nhiều ngả, nhưng trong mõm vuông ngữ, đa đoan chỉ những người vất vả, ôm việc, cầu toàn, lắm mối (tình), và "đa đoan" thường dùng để chỉ phái nữ. chỉ có cô ấy chị ấy đa đoan chứ không có ông ấy anh ấy đa đoan. có lẽ vì ý thức hệ cũ coi đàn bà lắm mối (tình) là một sự khổ ải, vất vả, còn đàn ông thì không. các ông cứ việc lấy nhiều vợ, vô tư thuôn thật lực. mà đã vô tư thì không thể đa đoan

thế nhưng chữ "đa đoan" trong khúc ca trên có vẻ như đang mô tả một liền ông. anh ấy bị phụ tình nên anh ấy năn nỉ "cho tôi một lần...", anh ấy ao ước "ru cho giấc em ngoan (ngon?)", rồi anh ấy than thân trách phận "đa đoan" của mình bằng cách ru nhân ngãi "bằng lời tình cho kiếp đa đoan"

số/kiếp là gì nếu không phải là sự diễn đạt chính xác bản chất, phẩm chất con người ta? số/kiếp nghèo là sự diễn đạt một thằng ngu, lười. lãnh tụ, người nổi tiếng, là sự diễn đạt một thằng đần hít rắm phải ruồi. giàu có là sự diễn đạt một thằng khôn lanh, sắt máu, và nếu may mắn thì hắn sẽ có thêm chút ti tiện. còn kiếp đa đoan là sự diễn đạt của một kẻ có xu hướng hướng nội, sến súa, mơ màng..., toàn những đặc tính khiến đời khổ sở.

trong từ đa đoan có chữ "đa", là nhiều. thế nhưng kẻ đa đoan không hẳn là nhiều mối tình, mà sự đa đoan phản ánh một tâm trạng/tâm lí. kẻ đa đoan như anh chàng trong ca khúc của từ công phụng đau khổ bởi vì anh ta không buông được hình ảnh của kẻ phụ tình. anh ta cố níu giữ một thứ chỉ còn là hư ảo. vì vậy, đa đoan còn là một sự ngáo ngơ nữa. anh chàng đa đoan của từ công phụng ngu ngơ ngớ ngẩn, và đó là một cái ngu đẹp.

số kiếp diễn đạt bản chất của ta, ta không thể thay đổi số kiếp cũng như bản chất, nhưng nếu ta biết được chính xác bản chất của mình, ta có thể làm cho những yếu điểm của cái bản chất ấy bớt đi. khắc chế được bản chất thì kẻ đa đoan sẽ hành động như gã blue moon của bukowski. gã đa đoan của bukowski nhớ nhân tình thì sẽ đi địt ("anh đụ con z. vì em đụ thằng w...", blue moon - bukowski) chứ gã không ngồi đó than van xin xỏ một hư ảnh của nhân ngãi như anh chàng đa đoan của từ công phụng.

biên 29/6/2019

[*] thông tin này, do một vị học giả số má mọt sách quan hệ rộng bù khú nhiều phét lác lắm, cung cấp

----

"vòng tay ôm lấy dung nhan". tranh mào nước, vẽ thời vọc oa tơ co lo

29/06/2025