Oánh ghen ở tuổi tám mươi và bài học về tĩnh lặng

 "quân tử chi giao đạm nhược thủy"

"everything you need is already inside you"

nàng đi oánh ghen. gọi là oánh nhưng nàng không oánh được mà chỉ nhẩy chồm chồm rồi gào lên thảm thiết: chồng tao... tộ xư...chồng tao nhá... tiên xư cha...chồng của tao.... tổ xư bố! nhìn chung, cuộc oánh ghen không bạo lực và ít kịch tính nhưng lại rất hấp dẫn và đáng để xem: nàng, kẻ oánh ghen, tuổi vừa tròn tám mươi. nàng kia, kẻ bị oánh ghen, đối thủ của nàng, trẻ hơn, chỉ mới ngoài bảy mươi. còn chồng nàng, thằng sở khanh đểu cáng, gã don juan đê tiện, tên casanova khốn lạn, nguyên nhân của vụ oánh ghen, mới chỉ vừa cán ngưỡng chín mươi.

đó là nội dung một cờ nhíp trên mạng mà tôi vừa coi xong. clip oánh ghen của lũ trẻ đầy trên mạng còn nội tình các vụ oánh ghen thì tuyệt đối giống nhau. rỗi hơi rách việc cỡ nào cũng chẳng coi oánh ghen nếu vụ oánh ghen không "tầm cỡ" như kia.

* 

bên xứ ấn có một ngôi đền hindu giáo rất nổi tiếng. phía ngoài ngôi đền, trên tường, là vô vàn những tác phẩm điêu khắc mô tả cảnh giai gái giao hợp. đủ kiểu đủ cách. tay đôi tay ba, bú liếm nhiệt huyết, đè cưỡi tưng bừng, nhấp nhô quyết liệt. tình đủ cách tội đủ kiểu. nói chung là ầm ỹ. nhưng bước vào trong, ngôi đền có gì? không gì cả. trống rỗng. thậm chí cả bục bệ thờ cũng chả có. 

rỗng không. tĩnh lặng!

không có ẩn dụ nào về vô minh tạp niệm, những xôn xao của đời sống, chính xác bằng hình ảnh gái giai giao cấu. tất cả những ầm ỹ phức tạp rối mù của đời sống đều bắt nguồn từ dục, và gốc của mọi dục là tình dục. 

mới đây thị trường xuất bản âu bương công bố một đầu sách best-sell có tựa: "đàn ông nghĩ gì khi không nghĩ về tình dục?". giở ra, bên trong là năm chục trang giấy trắng. số lượng sách bán ra nghe đâu đã gần bằng kinh thánh. 

giả thiết tựa cuốn sách là "đàn bà nghĩ gì khi không nghĩ về tình dục", có thể bên trong không tới nỗi là giấy trắng, nhưng nếu có liệt kê vài suy nghĩ thì đó cũng là những suy nghĩ mà dân gian đúc kết: "đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu". loại suy nghĩ làm những tạp niệm thêm phần phức tạp nếu nó may mắn chưa trở nên ô uế tạp.

dục là cái gốc của vô minh. và ta sẽ không bao giờ hết vô minh nếu ta đi tìm nó bên ngoài kia. phải hướng vào trong, vì những thứ ta cần ở trong đó. tương tự như ngôi đền hindu, bỏ qua những xôn xao bên ngoài, vào trong, ta chỉ còn lại sự tĩnh lặng. tất cả cái ta cần đều tĩnh lặng/là tĩnh lặng.

tĩnh lặng. rỗng không. vô tạp niệm. trong vắt. tất cả những thứ đó đều đã sẵn trong ta. và đó là hoan lạc/phải là hoan lạc.

không mong cầu, không thù hận, không so sánh, không khổ đau, không ầm ỹ, không khoa trương. đời ta còn cần gì hơn thế?

điều kiện trước tiên và cuối cùng để ta thấy mọi thứ trong ta, là phải biết yêu, yêu tới si mê sự cô đơn. cô đơn nếu không phải tình nhân thì phải là người bạn hiền. 

hầu hết chúng ta đều không chịu nổi cô đơn. sợ hãi cô đơn. coi cô đơn là tình trạng thảm họa, như đói khát bệnh tật. vài nền văn hóa còn coi cô đơn như kẻ thù (vd ở mỹ, người ta coi những người không lập gia đình là một mối nguy). không chịu nổi cô đơn nên vừa ngồi một mình là người ta phát bệnh. 

*

hai sấm ngôn trích trên kia, một tây một tàu, mà sao giống nhau quá thể.

người quân tử ngồi với nhau thì tĩnh lặng. họ không "tôi quí ông nhất", "tiền bạc vứt, bạn bè mới đỉnh"...vv. sự tĩnh lặng khiến kẻ tiểu nhân không chịu nổi. tiểu nhân phải vồ vập, phải tưng bừng, phải "tôi quí ông nhất". 

vui, kẻ tiểu nhân ầm ỹ, buồn, kẻ tiểu nhân cũng ầm ỹ, và đau, chúng lại càng ầm ỹ. chợt nhớ gã đau răng của văn hào dostoievski. y đau, y gào thét, y rên rỉ, y đau thì người khác cũng phải đau. đó là khoái cảm. thứ "khoái cảm ô nhục", thứ khoái cảm này chính là sự ầm ỹ của kẻ tiểu nhân, là trò nổi tiếng của những người đời xuất chúng, là mọi xôn xao vọng động mù mịt của cuộc đời.

với cái tâm rỗng không, chúng ta chắc chắn sẽ không phải đi oánh ghen, đặc biệt, oánh ghen khi tuổi tròn tám sọi.

"đạm nhược thủy", tĩnh lặng thì có gì vui? uh, không vui, có thể, song ít ra ta không phải ghen tuông hờn giận, không phải oán than tao tốt zdư thế mà ló khốn lạn thế huhu đkm.

bvv. bài biên 2022. nhuận tràng 2025